RDLRDLEcosystem
Haberler

Hassas Veriyi Sorumlu Biçimde Paylaşmak

Hassas veri de paylaşılabilir — dikkatle. Anonimleştirmeye, denetimli erişime ve "mümkün olduğunca açık, gerektiği kadar kapalı" ilkesine bir giriş.

"Hassas", "paylaşılamaz" demek değildir

İnsanlara, nesli tehlikedeki türlerin konumlarına ya da ticari açıdan gizli konulara ilişkin veri özen ister — ama hassasiyet, verinin hiç paylaşılamayacağı anlamına nadiren gelir. Modern açık bilimin yol gösterici ilkesi şudur: mümkün olduğunca açık, gerektiği kadar kapalı.

Anonimleştirme

En yaygın araç, kimlik belirleyici bilgiyi çıkarmak ya da maskelemektir: doğrudan tanımlayıcılar (adlar, kimlik numaraları) ve dolaylı olanlar (birini yeniden tanımlayabilecek nadir özellik birleşimleri). İyi anonimleştirme erken planlanır, sona eklenmez.

Denetimli erişim

Veri tümüyle açık olamadığında, denetimli erişim; incelenmiş araştırmacıların üzerinde anlaşılan koşullarla veriyi talep etmesine olanak tanır. En önemlisi, veri kısıtlı olsa bile üst veri herkese açık kalır — böylece veri kümesi yine bulunabilir ve atıf yapılabilir olur.

Onam ve etik

Neyi paylaşabileceğinizi, katılımcıların verdiği onam ve geçerli mevzuat belirler. Paylaşımı onam aşamasında planlamak — anonimleştirilmiş veriyi arşivleme izni istemek — ilerideki çıkmazları önler.

Çıkarılacak ders

Açıklığı varsayılan yapın, yalnızca gerçekten kısıtlanması gerekeni kısıtlayın ve üst veriyi her zaman yayımlayın. Sorumlu paylaşım hem insanları korur hem de bilimi ileri taşır.